Verslag van een onderzoeker-detective in Italië / Kim De Raedt

Exif_JPEG_PICTURE[Foto : Kim De Raedt]

In juni 2013 kon alweer een buitenlands archief een ‘Belgisch onderzoeker’ in haar bezoekerslijst laten optekenen. In het kader van mijn doctoraatsproject, dat focust op architecten die via mechanismen van ontwikkelingssamenwerking actief waren in Afrika in de jaren 60 tot 80, liet ik begin juni het druilerige België achter me om me te verdiepen in de archiefcollectie van het Gallerie del Progetto in Udine, in Noord-Italië. Wat me naar dit relatief onbekende archief in een relatief onbekend stadje bracht was het werk van de Italiaanse architect Marcello D’Olivo, dat daar een tiental jaar geleden in de collectie werd opgenomen.

Het materiaal in het fonds van D’Olivo documenteert op voornamelijk visuele wijze het werk van de architect, van projecten in Italië tot in Afrika en het Midden-Oosten. Gedurende drie weken loopt de competente en bijzonder bereidwillige staf geregeld heen en weer met tubes vol tekeningen en boeken vol foto’s. Het ontbreken van briefwisseling maakt het traject van D’Olivo helaas soms moeilijk traceerbaar, waardoor in andere bronnen moet worden gezocht naar de hoe-wat-waar-en-waaroms van ’s mans omzwervingen als tijdelijke ‘hofarchitect’ van Saddam Hussein (het impressionante Monument voor de Onbekend Soldaat, 1978) en van president Omar Bongo van Gabon (masterplan voor de havenzone van Libreville, 1967, gefinancierd door het Europees Ontwikkelingsfonds), en als scholenontwerper voor de Wereldbank. De archieven van de voorgenoemde ontwikkelingssamenwerkingsorganisaties waarvoor D’Olivo actief was (respectievelijk in Brussel en in Washington D.C.) bieden alvast een zekere aanvulling bij de archieven in Udine. Wat een onderzoeker reizen kan… Na enig detectivewerk en dankzij de onbaatzuchtige (vertaal)hulp van Prof. Nicoloso (University of Trieste) is het bovendien mogelijk om via interviews met voormalige medewerkers van D’Olivo (i.h.b. met Giuseppe Giau en met Francesco Borella) het verhaal van ‘de avonturen van D’Olivo in Afrika’ verder te completeren.

Naast D’Olivo maakt ook het werk van Raimondo D’Aronco, Ottorino Aloisio, Pietro Zanini, Angelo Masieri en, voor wat ontwerpen betreft, het archief van Electrolux Zanussi, deel uit van de collectie. Amateurhistorici en onderzoekers worden op bijzonder aangename manier verwelkomd in het prachtige kader van het Palazzo Morpurgo om de enorme collecties plannen, snedes en perspectieftekeningen van bovengenoemde Italiaanse ontwerpers te bestuderen. Het aperitief-met-architectuurboek bij ondergaande zon op een terras op de Piazza della Libertà is een aangenaam bijverschijnsel van een academisch verblijf in het land van de pizza en de bouwkunst…

Meer informatie over het archief is te vinden op de website van het Gallerie del Progetto.

Kim De Raedt